Acyclovirum 3PG – Komu polecić, jak stosować, na co uważać?

Acyklowir to substancja przeciwwirusowa stosowana w zakażeniach herpeswirusami: HSV (Herpes simplex virus) wywołującym opryszczkę wargową i narządów płciowych i VZV (Varicella zoster virus) wywołującym ospę wietrzną i półpasiec oraz w ostrym martwiczym zapaleniu siatkówki.

Acyclovirum 3PG – Komu można polecać?

Acyklowir możesz polecać:

  • osobom dorosłym ze zmianami skórnymi w obrębie warg lub twarzy z potwierdzonym wcześniej zakażeniem wirusem opryszczki pospolitej.1ChPL Hascovir Control2ChPL Heviran Comfort
  • osobom dorosłym do leczenia wcześniej rozpoznanej, nawrotowej opryszczki zewnętrznych narządów płciowych (dotyczy InVirum),3ChPL InVirum
  • osobom dorosłym z nawracającą opryszczką warg i twarzy w celu zapobiegania nawrotom w okresie zwiększonego narażenia na czynniki, które je wywołują – np. stres (dotyczy acyklowiru w dawce 400 mg, czyli Hascovir Control MAX.4ChPL Hascovir control MAX

Wskazania do stosowania acyklowiru, które wymagają konsultacji z lekarzem to leczenie zakażeń wirusem ospy wietrznej i półpaśca.

Leczenie acyklowirem u osób poniżej 18. r.ż. powinno być skonsultowane z lekarzem, jednak badania wskazują, że acyklowir może być bezpiecznie stosowany u dzieci powyżej 2. r.ż. 5Szenborn L et al.: Polish consensus guidelines on the use of acyclovir in the treatment and prevention of VZV and HSV infections, Journal of Infection and Chemiotherapy, 2016pełny tekst6ChPL Heviran

Acyclovirum 3PG – Jak stosować?

Leczenie opryszczki pospolitej powinno się rozpocząć w momencie pojawienia się swędzenia, pieczenia i mrowienia skóry (tzw. okresie prodromalnym) lub tuż po uwidocznieniu się pierwszych zmian skórnych.

Tabletki z acyklowirem dostępne bez recepty (w dawce 200 mg) należy stosować w miarę możliwości w równych odstępach czasu z zachowaniem przerwy nocnej. Zalecane są schematy dawkowania takie jak:

  • 5 x 1 tabletka przez 5 dni,
  • 3 x 2 tabletki przez 5 dni,
  • 2 x 4 tabletki przez 5 dni.7Lesiak A, Narbutt J: Kompleksowe leczenie opryszczki wargowej. Forum Dermatologicum, 2017. pełny tekst

W zapobieganiu nawrotom opryszczki wargowej schemat dawkowania to 2 x 400 mg.8ChPL Hascovir Control MAX

Lek nie powinien być przyjmowany dłużej niż miesiąc bez konsultacji z lekarzem, który rozważy zasadność stosowania długotrwałej terapii supresyjnej.

W przypadku łagodnych rzadko nawracających zmian skórnych stosowanie acyklowiru profilaktycznie nie jest wskazane, zalecane jest leczenie doraźne.9Martindale: Aciclovir

Przyjmowanie preparatów doustnych powinno być zawsze uzupełnione o leczenie miejscowe. Kremy, sztyfty i żele należy aplikować 5 razy dziennie przez 4 dni bezpośrednio na zmiany skórne.

Skieruj do lekarza pacjentów, u których 14-dniowe leczenie acyklowirem okazało się nieskuteczne.

Acyclovirum 3PG – Jak działa?

Acyklowir wbudowując się w DNA wirusa opryszczki pospolitej, hamuje jego namnażanie się w zakażonych komórkach organizmu człowieka. Acyklowir nie wpływa na metabolizm komórek gospodarza, gdyż powinowactwo wirusowej kinazy tymidynowej do acyklowiru jest kilkaset razy większe niż kinazy komórek gospodarza.

Acyclovirum 3PG – Na co uważać?

Wyniki wieloletnich badań pokazują, że acyklowir jest lekiem bezpiecznym.10Leflore S, Anderson PL, Fletcher CV. A risk-benefit evaluation of acyclovir for the treatment and prophylaxis of herpes simplex virus infections. Drug Saf, 2000. abstrakt11Tilson HH, Engle CR, Andrews EB: Safety of acyclovir: a summary of the first 10 years experience. J Med Virol. 1993abstrakt. Działania niepożądane występują rzadko, a wśród nich dominują: bóle i zawroty głowy, zaburzenia żołądkowo-jelitowe i wysypka.

Zgodnie z zaleceniami producenta stosowanie preparatów u kobiet w ciąży powinno być poprzedzone konsultacją lekarską,12ChPL Hascovir Control13ChPL Heviran Comfort jednak badania dowodzą, że acyklowir może być bezpiecznie stosowany zarówno u kobiet ciężarnych i karmiących piersią.14Briggs GG et al.: Drugs in Pregnancy and Lactation. A Reference Guide to Fetal and Neonational Risk. Lippincott Williams&Willkins, 2017.

Acyclovirum 3PG – Na jakie interakcje zwracać uwagę?

Acyklowir nie wchodzi w klinicznie istotne interakcje z innymi lekami ani żywnością.15ChPL Heviran

Acyklowir może hamować metabolizm teofiliny powodując jej akumulację i nasilenie działań niepożądanych, jednak ta interakcja nie jest istotna klinicznie.16Martindale: Aciclovir17Preston CL: Stockley’s Drug Interactions. Pharmaceutical Press, 2019.

Acyclovirum 3PG – Dodatkowe informacje:

Acyklowir w tabletkach ma zmniejszać częstość nawrotów i łagodzić ból, a acyklowir w kremie lub żelu ma ograniczać rozprzestrzenianie się wykwitów.

Przegląd systematyczny z 2018 roku wykazał nieznaczne skrócenie dolegliwości bólowych przez acyklowir w postaci do stosowania miejscowego, potwierdził z kolei bezpieczeństwo takiej terapii.18Hammer KDP et al.: A Systematic Review on the Efficacy of Topical Acyclovir, Penciclovir, and Docosanol for the Treatment of Herpes Simplex Labialis. Dermatology, 2018. pełny tekst

Acyklowir w kategorii OTC dostępny jest w postaci:

  • doustnej: tabletek dawce 200 mg i 400 mg,
  • do stosowania miejscowego: kremu, sztyftu na skórę, żelu w dawce 50 mg/g (5%).

Dostępne w Polsce leki w postaci doustnej o kat. OTC i na receptę przedstawiliśmy w tabeli.

Kategoria dostępnościPreparatPostaćDawkaDostępne opakowania
OTCAciclovir Ziajakrem50 mg/g5 g
OTCAxoviralkrem50 mg/g10 g
OTCHascovir prokrem50 mg/g5 g
OTCHerpexkrem50 mg/g2 g
OTCZovirax Intensivekrem50 mg/g2 g
OTCHascovir Lipożel prożel50 mg/g3 g
OTCHevipointsztyft na skórę50 mg/g3 g
RpViru-POSmaść do oczu30 mg/g4,5 g

Poniższa tabela zawiera preparaty z acyklowirem o kat. OTC i na receptę do stosowania miejscowego.

Kategoria dostępnościPreparatPostaćDawkaDostępne opakowanie
OTCHascovir Controltabletki200 mg25 tabl.
OTCHeviran Comforttabletki200 mg25 tabl.
OTCHevipointtabletki200 mg30 tabl.
OTCInVirumtabletki200 mg30 tabl.
OTCHascovir control MAXtabletki400 mg30 tabl.
RpHascovirtabletki200, 400, 800 mg30 tabl.
RpHevirantabletki200, 400, 800 mg30 tabl.
RpHascovirzawiesina doustna200 mg/5 ml150 ml

Jeżeli u pacjenta opryszczka występuje częściej niż 6 razy w roku, zaleć konsultację z lekarzem w celu rozważenia długotrwałej (minimum 6-miesięcznej) terapii acyklowirem zapobiegającej nawrotom (tzw. terapii supresyjnej).19Szenborn L et al.: Polish consensus guidelines on the use of acyclovir in the treatment and prevention of VZV and HSV infections, Journal of Infection and Chemiotherapy, 2016pełny tekst

Sprawdź swoją wiedzę i zdobywaj pharmacoiny!

Zaloguj się.